Maraş’ın Coğrafi İşaretli Ürünleri

Güncelleme: 11 Mart 2021

Coğrafi İşaret Nedir?

Coğrafi İşaret, bir ürünün belirli bir coğrafyaya özgü olduğunu tescil eden Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından verilen resmi bir belgedir. Coğrafi işaret tescili, ürünün ait olduğu yöreye has yanlarını kayıt altına aldığı gibi farklı amaçlarla taklit edilerek özgün halini yitirmesini de engellemeyi amaçlar.

Mahreç İşaret ve Menşe Adı olmak üzere iki türü vardır. Menşe Adı, ürünün tüm özelliklerinin tescil belgesinde sınırları çizilen yöreye özgü olması, başka bir deyişle o yöre dışında hiçbir şekilde aynı ürünün üretilememesi, elde edilememesi demektir. Kahramanmaraş Biberi gibi tarım ürünleri ile Eskişehir Lületaşı gibi doğal kaynaklardan elde edilen ürünler bu gruba girer. Mahreç İşareti ise ürünün bazı özelliklerinin yöreye özgü olduğu, üretim süreçlerinin bazı kısımlarının başka coğrafyalarda da yapılabildiği durumlarda verilen tescil belgesidir. Örneğin Kahramanmaraş Çöreği bu grupta yer alır. Tescil belgesinde tarife uygun olarak Kahramanmaraş dışında da üretilebilir.

Coğrafi İşaretli Maraş Yemenisi

Coğrafi İşaret Tescilli Ürünler

Türkiye’de 2021 Mart ayı itibariyle 678 adet coğrafi işaret tescilli ürünün 13 tanesi Kahramanmaraş’a aittir. Bu ürünlerin ikisi menşe adı, onu mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Andırın ve Çağlayancerit ilçelerinden birer ürünün tescil edildiği, geri kalan onbir ürünün ise il merkezine ait olduğu ve çoğunun Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi tarafından tescil ettirildiği anlaşılmaktadır. Ürünlerin dağılımına baktığımızda el sanatlarının altı, yöresel lezzetler ve beş, tarım ürünlerinin ise iki ürünle tescilli listede yer aldığı görülmektedir. Özellikle el sanatları grubunda Kahramanmaraş Türkiye’de en fazla tescile sahip iller arasında yer almaktadır. Odaklanıldığı takdirde külekçilik, bakırcılık, abacılık gibi özgün geleneksel el sanatlarımıza ait ürünlere coğrafi işaret alınmasının çok kolay olacağını düşünüyorum.

Ürün AdıTescil EttirenTescil Tarihi
Maraş Biberi
(Menşe)
Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası2003
Maraş TarhanasıKahramanmaraş Ticaret Borsası2012
Andırın TirşiğiAndırınlılar Derneği2013
Çağlayancerit Cevizi
(Menşe)
Çağlayancerit Ziraaat Odası2013
Maraş Burma BileziğiKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2014
Kahramanmaraş Hartlap BıçağıKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2017
Kahramanmaraş Oyma Çeyiz SandığıKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2017
Kahramanmaraş YemenisiKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2018
Maraş File NakışıKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2018
Maraş Sumak Ekşisi AkıtıKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2018
Maraş DondurmasıKahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası2018
Maraş ÇöreğiKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2020
Maraş İşi (Sim Sırma)Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2021
Coğrafi işaretli dondurmamızın müzesi de var.

Tescil Süreci Devam Eden Ürünler

Coğrafi işaret tescil işlemi son yıllarda illerin birbirlerine gövde gösterisine dönüşmüştür. 2021 Mart ayı itibariyle 699 Coğrafi İşaret Tescil başvurusu Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından incelenmeye devam etmektedir. Bu sayı her geçen yıl katlanarak artmaktadır. İnceleme süreçleri devam eden başvuruların çoğu 2020 yılı başvuruları olup, ile özgü olduğuna ilişkin sağlam delilleri bulunmayan bazı başvurular ise 2010 yılından beri incelenmeye devam etmektedir. Kahramanmaraş’ın da incelemesi devam eden dokuz başvurusu bulunmaktadır. Dördü yöresel lezzet, üçü el sanatı, ikisi tarım ürünü olan başvuruların listesi aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Ürün AdıBaşvuru SahibiBaşvuru Tarihi
Maraş Fıstık EzmesiKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2016
Maraş Parmak (Sıkma) PeyniriKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2016
Maraş Urmu DutuKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2016
Afşin Koçovası SarımsağıAfşin Belediyesi2020
Maraş Kelle PaçasıKahramanmaraş Lokantacılar, Kebapçılar ve Tatlıcılar Odası2020
Maraş Gülü MotifiKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2020
Maraş Ayaklı RahleKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2020
Maraş CamekanıKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2020
Maraş Ravanda ŞerbetiKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2020
Paçamız sanata da dönüşmüş durumda.

Başvuru Yapılıp Tescil Edilemeyen Ürünler

Daha önce başvurusu yapılıp, gerekli şartları taşımadığı veya başvuruda ürünlerin özgünlüğüne ilişkin yeterli bilgiler sunulmadığı için Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescili yapılamayan ürünlerimizi de aşağıdaki listede görebilirsiniz. Bu ürünlerden bazılarının Maraş Tarhanası gibi daha sonraki başvurularda tescil edilen veya Ravanda Şerbeti gibi şu anda süreci yeniden başlayan ürünler arasında olduklarını göreceksiniz. Dolayısıyla tescil edilmemesi sadece o dönemki başvuruya ilişkin bir idari işlem olup sürecin yeniden başlatılmasına engel teşkil etmemektedir. Abbas inciri ve sarı çeltiğin illimize özgü olduğunu ve yeniden hazırlanacak daha sağlam bir başvuru dosyası ile tescillenebileceğini düşünüyorum.

Ürün AdıBaşvuru SahibiBaşvuru Tarihi
Maraş TarhanasıKahramanmaraş Ticaret Borsası2009
Maraş EzmesiKahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası2012
Maraş Ceviz OymacılığıKahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası2012
Maraş İşi El İşlemeciliğiKahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası2012
Maraş SalebiKahramanmaraş Ticaret Borsası2013
Maraş Cevizi (Maraş 18)KSÜ2013
Maraş Naturel Sızma ZeytinyağıKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2016
Maraş Sarı Çeltik PirinciKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2016
Kahramanmaraş Abbas İnciri Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2016
Maraş Ravanda ŞerbetiKahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi2016
Maraş Keçi PeyniriElife Avcı2018

Tescillendikten Sonra İptal Edilen Ürünler

Maraş Dondurması 2002 yılında yapılan başvuru üzerine 2006 yılında özel sektörden bir firma adına Coğrafi İşaret tescili almıştı. Bu işlem mahkeme kararıyla 2014 yılında iptal edilmiş olup, Maraş Dondurması coğrafi işareti 2018 yılında Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası adına yeniden tescil edilmiştir.

Ürün AdıBaşvuru Sahibiİptal Tarihi
Maraş DondurmasıYaşar Dondurma ve Gıda Maddeleri A.Ş2014

İlimizi Kapsayan Diğer Coğrafi İşaretler

Coğrafi işaretli ürünlerin sınırları isminde yer alan bölgenin dışına çıkabilmektedir. Bu durumda tescil belgesinde belirtilen sınırlar içerisine giren alanlarda da bu ürünler üretilebilmektedir. Malatya Kayısısı‘nın, Elbistan ilçesinde, Antep Fıstığı‘nın ise Kahramanmaraş ilinde üretilebileceği tescil belgelerinde belirtilmiştir.

Aynı şekilde Maraş Biberi’nin tescil belgesinde Hatay, Adıyaman, Kilis, Şanlıurfa ve Gaziantep illerinden oluşan coğrafyaya da yayıldığı belirtilmiştir.

Facebook Yorumları
Tıkla. Paylaş. Destek Ol.

Yusuf Köleli

Şeyma'nın eşi, Bilal ve Barış'ın babasıyım. Endüstri Mühendisiyim. Küçük şehirleri severim. Tarih ve arkeolojiye meraklıyım. Maraş'ı yürüyerek, bisiklet üstünde, yamaç paraşütüyle ve yüzerek keşfetmeye çalışıyorum.

One thought on “Maraş’ın Coğrafi İşaretli Ürünleri

  • 18 Şubat 2021 tarihinde, saat 13:34
    Permalink

    Tescilli ürün listesinde Bertiz Kabarcık Üzüm’ününde yer almasını istiyoruz.

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir