Dünya’nın En Ünlü Müzelerinde Maraş Eserleri

Son Güncelleme:

Osmanlı’nın son dönemlerinde batılı devletler azınlıklara yönelik faaliyetlerini yürütürken Anadolu’yu karış karış gezip birçok alanda çalışmalar yapmışlar, raporlar düzenlemişler. Bu çalışmaların başında arkeolojik araştırmalar geliyor. Özellikle haklarında, bıraktıkları tarihi eserler dışında o güne kadar pek fazla bilgi bulunmayan kayıp medeniyet Hititler’in Anadolu’nun her yerine yayılan tarihi mirası batılıları cezbediyordu. 18. yy da başlayıp giderek artan sayıda oryantalist seyyah Anadolu’yu gezip, eski Anadolu medeniyetlerinin izlerini sürmüş, tarihi eserlerini kayıt altına almış, yerlerini işaretlemiş, resmi izinlerle arkeolojik kazılar yürütmüşler, resmi ya da gayriresmi yollarla yurtdışına tarihi eserleri çıkarmışlardır.

Maraş’ta bu konuda batılı arkeologların ilgisini ziyadesiyle çekmiştir. Kahramanmaraş Anadolu’da müzecilik tarihinde önemli bir yere sahiptir. Dulkadiroğulları, 16.yy başlarında Maraş kalesini bölgede buldukları tarihi eserlerle bir açık hava müzesine dönüştürmüşlerdi. Bu nedenle arkeolojik araştırma için Maraş’a gelen oryantalistler Maraş’ta detaylı bir kazı çalışması yapma ihtiyacı da duymamışlar, birçok Hitit stel ve rölyeflerini kalede ve şehrin sokaklarında kendilerini hazır beklerken bulmuşlar, birçoğunu satın alarak veya kaçak yollarla yurtdışına çıkarmışlardır.

Bu yazıda Maraş’ta bulunup yurtdışında sergilenen tarihi eserleri okuyacaksınız. Yazıyı yeni eserler buldukça güncelleyeceğim. Yurtdışında bu müzeleri ziyaret ettiğinizde Maraş eserlerine göz atmayı, yurtdışında sergilenen başka Maraş eserlerini biliyorsanız yazının altında bulunan yorum bölümünden bize iletmeyi unutmayın. Her bir eserin başlığına veya fotoğrafına tıklayarak detaylı inceleme yazılarımı okuyabilirsiniz.

Maraş hakkında bilgi çoğalsın diye uzun süren araştırmalar ile bu eserleri sizlere sunuyoruz. Beğendiğiniz yazıları paylaşarak, içerik hakkında bildiklerinizi yazının altındaki yorum bölümünden ekleyerek ve Maraş Avucumda’yı sosyal medyada takip ederek destek olabilirsiniz. Yazılarımız giriş kısmı ya da kısa özeti alınıp, tamamı için bu sayfaya bağlantı verilerek kullanılabilir. Yazının tamamının başka sitelerde kullanılması hem bizim yeni eserler ortaya koyma şevkimizi kıracak hem de fikri haklarımızı ihlal edecektir.

Eserler

Tarhunpiyas Steli - Louvre Müzesi 
Terazili Tüccar Steli - Louvre Müzesi 
Laramas Steli - New York Metropolitan Müzesi
Lir Çalan Kadın Steli - New York Metropolitan Müzesi
Rölyef Parçası - New York Metropolitan Müzesi
Stel Parçası - Berlin Müzesi 
Riton - British Museum
Pota Kulpu - British Museum 
Stel Parçası - Gürcistan Simon Janashia Müzesi 
Stel Parçası - Boston Güzel Sanatlar Müzesi

Tarhunpiyas Steli – Louvre Müzesi

Dünyanın en çok ziyaret edilen müzesi Louvre’da da Maraş eserleri var. Tarhunpiyas Steli, üzerindeki resimlerle döneminin sosyal yapısına ve aile ilişkilerine ışık tutan nadide bir Geç Hitit eseridir.

Tarhunpiyas Steli
MüzeLouvre Müzesi / Paris
DönemGeç Hitit (M.Ö 8. yy)
Edinme Tarihi1936
Edinme ŞekliAntika pazarından satın alınmıştır
Yöre Anadolu, Maraş
MalzemeBazalt
BoyutlarY: 74.50 cm ; G: 28,30 cm ; K: 15,50 cm
TürüMezar Steli (Yazılı)
GaleriYakın Doğu Eski Eserleri Sergi Salonunda gösterimde
Envanter 1936 AO 19222

Terazili Tüccar Steli – Louvre Müzesi

Tüm dünyadan arkeoloji ve sanat eserlerinin en nadide örneklerinin sergilendiği Louvre Müzesi’ndeki bir diğer Maraş eseri Terazili Tüccar Steli, Üzerindeki resimlerle döneminin ticari hayatına ışık tutan nadide bir Geç Hitit eseridir. Tarhunpiyas Steli ile aynı anda antika pazarından satın alınarak Louvre Müzesi envanterine dahil olmuştur.

Terazili Tüccar Steli
MüzeLouvre Müzesi / Paris
DönemGeç Hitit (M.Ö 8. yy)
Edinme Tarihi1936
Edinme ŞekliAntika pazarından satın alınmıştır
Yöre Anadolu, Maraş
MalzemeKızıl Kireç Taşı
BoyutlarY: 49 cm ; G: 31,50 cm
TürüMezar Steli
GaleriYakın Doğu Eski Eserleri Sergi Salonunda gösterimde
Envanter 1936 AO 19221

Laramas Steli – New York Metropolitan Müzesi

19. yy’dan itibaren Maraş’ta bulunup, yurtdışına çıkarılan eserlerden bir tanesi Laramas Steli. Geç Hitit dönemi devletlerinden olan Gurgum’un o dönemki kralı Laramas hakkında bilgiler veren 7 satır Luvi hiyeroglif yazıtı ile çok kıymetli bir eserdir.

Maraş'tan götürlüp New York Metropolitan Müzesi'nde sergilenen Laramas Steli
Laramas Steli New York’ta sergileniyor.
MüzeNewyork Metropolitan Müzesi
DönemGeç Hitit (M.Ö 10. yy)
Edinme Tarihi1890
Edinme ŞekliHenry Marden anısına eşi tarafından 1890 yılında hediye edilmiştir.
Yöre Anadolu, Maraş
MalzemeBazalt
BoyutlarY: 114,30 cm ; G: 58,42 cm ; K: 7,92 cm ; A: 93 kg
TürüYazılı Taş Rölyef
Galeri400 numaralı galeride gösterimde
Envanter 90.21

Lir Çalan Kadın Steli – New York Metropolitan Müzesi

Laramas Steli New York’taki tek eserimiz değil. Maraş’ta görev yapan Misyoner Henry Marden tarafından şehrimizden alınıp Amerika’ya götürülen pek çok eser var. Bunlardan bir tanesi de lir çalan bir kadının resmedildiği taş rölyeftir.

Lir Çalan Kadın New York’ta
MüzeNew York Metropolitan Müzesi
DönemGeç Hitit (Milattan önce ilk bin yılın başları)
Edinme Tarihi1891
Edinme ŞekliWilliam Hayes Ward’dan satın alındı
YöreAnadolu, Maraş
MalzemeBazalt
BoyutlarY: 55.9 cm ; G: 50.8 cm ; K: 9.5 cm
TürüTaş Rölyef
GaleriSergilenmemektedir
Envanter91.34.2

Rölyef Parçası – Newyork Metropolitan Müzesi

Misyoner Henry Marden tarafından şehrimizden alınıp Amerika’ya götürülen ve son olarak New York Metropolitan Müzesi envanterine dahil olan bir diğer eser ise üç figürlü rölyef parçasıdır.

Metropolitan Müzesi'nde bulunan Maraş'tan götürülen rölyef parçası
Metropolitan Müzesi’nde bir Maraşlı
MüzeNewyork Metropolitan Müzesi
DönemGeç Hitit (M.Ö 10. yy)
Edinme Tarihi1891
Edinme ŞekliWilliam Hayes Ward’dan satın alındı
Yöre Anadolu, Maraş
MalzemeBazalt
BoyutlarY: 93,98 cm ; G: 45,72 cm ; K: 7,62 cm ; A: 42 kg
TürüTaş Rölyef
Galeri400 numaralı galeride gösterimde
Envanter 91.34.3

Stel Parçası – Berlin Müzesi

M.Ö. 8. yy’a ait olduğu tahmin edilen bu stel parçasında oturan bir kadın, at üstünde bir adam ve elinde yaprak veya tüy olan muhtemelen bir uşak resmedilmiştir. Berlin Yakındoğu Müzesinde (Vorderasiatishce Museum) bulunmaktadır.

Berlin Müzesi'nde Maraş'tan götürülen stel parçası
Berlin Müzesi’nde bir Maraşlı
MüzeBerlin Vorderasiatishce Museum
DönemGeç Hitit (M.Ö 8. yy)
Edinme Tarihi1900’lerin başında
YöreMaraş, Anadolu
BoyutlarYaklaşık 60 cm x 60 cm
TürüMezar Steli
EnvanterVA15208

Riton – British Museum

Taşlardan gında geldi der gibisiniz. Dünya müzelerinde farklı malzemelerden eserlerimiz de var elbette. Bunlardan bir tanesi Biritish Museum envanterine kayıtlı olan altın ve gümüş parçalardan oluşan Riton. Diğer bir ifadeyle boynuz şeklinde yapılmış içki kabı.

Brisith Muesum'da Maraş'ta götürülen Riton
Brisith Museum’da Maraş Orijinli Altın Riton
MüzeBritish Museum / Londra
DönemAhameniş (Pers) İmparatorluğu dönemi (M.Ö 5. yy)
Edinme Tarihi1923
Edinme Şekliİngiliz Arkeolog Sir Charles Leonard Woolley’den satın alınmıştır
YöreAnadolu, Maraş
MalzemeGümüş, Altın
BoyutlarY: 21 cm ; G: 15 cm
TürüRiton (Boynu Şeklinde İçki Kabı)
GaleriPers İmparatorluğu sergi salonu. Şu anda sergilenmemektedir.
Envanter116411

Pota Kepçesi – British Museum

Aynı döneme tarihlenen Altın Riton ile birlikte 1923 yılında Arkeolog Charles Leonard Woolley’den antika pazarında satın alınarak British Müzesi koleksiyonuna dahil edilen bir diğer eser de Gümüş Pota Tutma Kepçesi.

British Museum envanterinde yer alan Maraş'tan götürülmüş pota kulpu
British Museum’da Bir Maraş Eseri: Gümüş Pota Kepçesi
MüzeBritish Museum / Londra
DönemAhameniş (Pers) İmparatorluğu dönemi (M.Ö 5. yy)
Edinme Tarihi1923
Edinme Şekliİngiliz Arkeolog Sir Charles Leonard Woolley’den satın alınmıştır
YöreAnadolu, Maraş
MalzemeGümüş
BoyutlarY: 18 cm ; G: 5,50 cm ; A: 216 gr
TürüKepçe, kulp
GaleriPers İmparatorluğu sergi salonu. Şu anda sergilenmemektedir.
Envanter126411

Stel Parçası – Gürcistan Simon Janashia Müzesi

1880 yılında Maraş’tan geçen Rusya’nın Halep Konsolosluğunda ateşe olarak görev yapan Albay Lundqvist tarafından yerel halktan satın alınarak önce Halep’e oradan da Tiflis ve Moskova’ya gönderilmiştir.

Simon Canaşia Müzesi’nde Bir MAraş Eseri
MüzeSimon Canaşia Müzesi (Gürcistan Devlet Tarih Müzesi)
DönemGeç Hitit
Edinme Tarihi1880
Edinme ŞekliRusya’nın Halep Konsolosu tarafından Maraş’ta satın alınarak Gürcistan’a iletiliyor
YöreAnadolu, Maraş
MalzemeBazalt
BoyutlarB: Y: 24 cm ; G: 42 cm ; K: 7,92 cm ; A: 93 kg
TürüTaş Rölyef

Stel Parçası – Boston Güzel Sanatlar Müzesi¹

Dönem    : Geç Hitit (M.Ö 10. - 9. yy)
Edinme   : 1960
Yöre     : Anadolu, Maraş
Malzeme  : Andesit
Boyutlar : Y: 46 cm ; G: 28 cm Türü : Taş Rölyef
Kaynak : Horace L. Mayer ve Helen&Alice Colburn Fonu hediyesidir.
Galeri : Antik Yakın Doğu (110) Envanter : 60.1156

Daha önce Fransa’da özel koleksiyonerlerde bulunan bu eser, 1960 yılında J. J. Keljman tarafından 1960’da satın alınarak New York’a getirilmiştir. Çok kısa bir süre sonra 21 Eylül 1960’da Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ne hediye edilmiştir.

Sol tarafı kayıp olan stelde bir yemek sahnesi betimlenmiştir. Kısmen kenarı görünen masanın yanında taburede bir kadın oturmaktadır. Kadının giyindiği kenarı işlemeli tek parça kumaş, omuzunu açık bırakacak şekilde, baştan ayağa kadar uzanmaktadır. Kadının elinde muhtemelen bir kadeh bulunmaktadır.

Eserin kesin olarak nerede bulunduğu bilinmemekle birlikte içeriği itibariyle Maraş’a ait olduğu değerlendirilmektedir.

Dipnotlar

¹Bu yazıyı Boston Güzel Sanatlar Müzesi kayıtlarını kullanarak çevirdim.

Facebook Yorumları
Tıkla. Paylaş. Destek Ol.

Yusuf

Şeyma'nın eşi, Bilal ve Barış'ın babasıyım. Endüstri Mühendisiyim. Küçük şehirleri severim. Tarih ve arkeolojiye meraklıyım. Maraş'ı yürüyerek, bisiklet üstünde, yamaç paraşütüyle ve yüzerek keşfetmeye çalışıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir