Yemlik Otu ve Yemekleri

Son Güncelleme:

Yemlik, çiğdemle birlikte çocukluğumda ilk tanıdığım yenilebilen otlar arasındadır. Genellikle ekinin yeni filizlendiği dönemlerde, yöresel deyişle göcek zamanında, arpa ve buğday tarlalarında kendiliğinden yetişen yabani bir türdür.

Otların En Lezzetlisi

Yabani bir tür olmasına rağmen ekinlere zarar vermemesi ve her damağa hitap eden koku ve lezzete sahip olması, çiftçilerin yemliğe özel bir mücadele geliştirmemelerini ve tarlalarda yemliğin tamamen yok olmamasını sağlamıştır.

Yemliğin Kahramanmaraş’ın Afşin, Elbistan, Ekinözü ve Nurhak gibi karasal iklime sahip ilçelerinde, Torosların kuzeyindeki yüksek ovalarda, genellikle arpa, buğdayın göcek vaktinde tarlalarda kendiliğinden yetiştiğini belirtmiştim. Ekili tarlalarda sıklıkla görülse de çayırlarda, dağ eteklerinde hatta şehirlerdeki boş arazilerde bile bulunabilir.

Tek bir kökten fışkırıp, saçaklı bir yapıda yayılan 5-8 ince uzun yaprağa sahiptir. Yapraklar ortalama 3-4 mm genişliğine 10-15 cm uzunluğundadır. Köküne yakın kısmında tutup topraktan çıkarılır. Derinlere uzayan ince sivri kökün büyük kısmı toprakta kalacaktır. İyi bilmeyenlerin kendine benzeyen diğer türlerden görsel olarak ayırt etmeleri zordur. Bu nedenle ilk kez yemlik toplayacak olanların yanlarında deneyimli birisi ile yola çıkmalarını öneririm.

Mevsiminde Afşin, Elbistan, Ekinözü, Nurhak ve Göksun ilçelerinde yemlik avına çıkmış insanlarla karşılaşmanız mümkündür. Yol kenarında buğday tarlalarının etrafında eteklerine bir şeyler dolduranları görmüşseniz büyük ihtimalle yemlik avcılarıyla karşılaştınız demektir.

Mevsiminde Pazarlarda Satılır

Yemliğe erişmek için illa toplamanız gerekmez. Mevsiminde Afşin ve Elbistan’ın sokak, çarşı ve pazarlarında el arabalarında veya yere serilmiş çullarda yemlik satıcılarıyla karşılaşırsınız. 2019 yılında tazeliğine göre yemlik fiyatı 10-20 TL arasında değişmekteydi.

Yemlik otunun en lezzetli hali yeterli boyuta ulaştığı ama fazla kartlaşmadığı mart ayının sonu ile nisan ayının başıdır. Nisan sonuna doğru kartlaşan ve sertleşen yemliğin, bu dönemlerde kökü ve köküne yakın kısımları yine de lezzetlidir.

Soğukluk, kenger, çiriş, purçalık, tekesakalı, kuşkuş otu gibi pek çok ot, Elbistan ve Afşin dolaylarında sofraları süsler. Bu otların en bilineni şüphesiz yemliktir. Yemlik çıkla yenebildiği gibi, tuzlanıp biberlenerek yufka ekmeğe dürülüp lezzetli ve doyurucu bir öğüne dönüşür. Salatalara damak tadına göre katılabilir. Yemlikle yapılan boranı ve pilav Elbistan’da bahar aylarının vazgeçilmez lezzetleri arasındadır.

Yemlik Pilavı

Anne usulüyle ölçüsüz bir tarif vermek gerekirse yemlik pilavı bulgur, yeşil mercimek, tereyağı, tuz ve yemlik otu ile yapılan eşsiz bir lezzettir. Herkes kendi damak tadına göre ölçüsünü belirleyebilir. Katılacak yemlik miktarı konusunda korkmaya gerek yok. Yemlik gerçekten pilava çok farklı bir aroma katan, birçok damağa uyan eşsiz bir ottur.

Yemlik Pilavı

Yeşil mercimek tencereye alınır ve üzerine su ilave edilir. Su kaynamaya başlayınca temizlenip parmak ucu kadar doğranan yemlik tencereye ilave edilir. Mercimek pişmek üzereyken bulgur ilave edilir. Suyu çekilen pilav ateşten alınır ve on dakika kadar demlenmeye bırakılır. Demlenen pilava kararacak düzeyde eritilmiş tuzlu tereyağı ilave edilerek servis yapılır.

Yemlik Boranısı

Boranı, yabani otların bulgur ve mercimek gibi hububatlarla haşlanarak hazırlanan aşın yoğurtla karıştırılmasıyla yapılan soğuk bir çorba türüdür. Genellikle çiriş ve soğukluk ile hazırlansa da yemlik ile de pek güzel olur.

Pilav tarifinde olduğu gibi yeşil mercimek, yemlik ve bulgur aşı pişirilir. Pilavdan farklı olarak bol sulu haldeyken ateşten alınır ve tereyağ ilave edilmeden soğumaya bırakılır. Soğuyan aşa yoğurt katılarak boranı hazırlanır. Dileyen yoğurtla birlikte sarımsak da ekleyebilir. Yoğurt katılmamış boranı aşı buzdolabında 10 güne kadar, buzlukta 6 aya kadar muhafaza edilebilir.

Facebook Yorumları
Tıkla ve Paylaş...

Yusuf

Şeyma'nın eşi, Bilal ve Barış'ın babasıyım. Endüstri Mühendisiyim. Küçük şehirleri severim. Tarih ve arkeolojiye meraklıyım. Maraş'ı yürüyerek, bisiklet üstünde, yamaç paraşütüyle ve yüzerek keşfetmeye çalışıyorum.

Yemlik Otu ve Yemekleri” için bir yorum

  • 15 Mayıs 2019 tarihinde, saat 20:56
    Permalink

    Çiriş.
    çok özür diliyorum ama yendiğini ilk defa duydum. 🙂
    çirişi, Uzunoluk’daki köşger Şevket ustanın dükkanında bir kutunun içinde gördüm. macun kıvamında, sarıya çalan bir rengi vardı.
    Şevket usta. diktiği, tamir ettiği ayakkabıları bunlarla yapıştırırdı.

    doğadaki en güçlü yapıştırıcı olduğunu sonradan öğrendim.

    Derby, Bally sonradan çıktı

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir